SafeNet Guardian
Trang chủ › Cảnh Báo Gian Lận

Mạo danh người quen trên Zalo, Facebook: khi người thân thành mắt xích

Ban biên tập SafeNet Guardian ·
Mạo danh người quen trên Zalo, Facebook: khi người thân thành mắt xích

Lời khuyên “gọi điện xác minh trước khi chuyển tiền” vẫn đúng, nhưng chưa đủ. Từ cuối tháng 8 đến tháng 11/2026, công an và các ngân hàng ghi nhận kiểu lừa đảo trong đó kẻ gian không giả làm một người, mà điều khiển cùng lúc hai người thân để họ chuyển tiền cho nhau, rồi mới dắt khoản tiền đó sang tài khoản thứ ba. Cả hai đều xác minh đúng người, đúng số tài khoản mà vẫn mất tiền. Bài viết phân tích cách kịch bản vận hành và quy tắc xác minh cần bổ sung cho cả nhà.

Hai vụ việc cho thấy cách kịch bản vận hành

Anh em ở Hà Nội mất 410 triệu đồng

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ ngày 17/9/2026 thuật lại vụ việc xảy ra cuối tháng 8/2026 tại Hà Nội. Anh H. nhận cuộc gọi từ người em xin vay tiền gấp. Thận trọng, anh gọi lại xác minh trực tiếp và thấy đúng là em mình, nên chuyển 260 triệu đồng vào đúng tài khoản của em. Điều anh không biết là kẻ gian đã đóng vai chính anh để nói chuyện với người em, nhờ em hỏi vay rồi chuyển tiếp số tiền nhận được sang một tài khoản khác. Tin rằng anh trai cần thật, người em còn bù thêm 150 triệu đồng của mình. Tổng thiệt hại 410 triệu đồng.

Bài báo mô tả đây là bước chuyển từ “giả danh một cá nhân” sang thao túng nhiều người trong cùng một mối quan hệ: người chuyển thật, người nhận thật, tài khoản thật, nhưng dòng tiền cuối cùng vẫn về tay đối tượng.

Chị em ở TP.HCM và khoản 65 triệu đồng

Báo Thanh Niên ngày 10/11/2026 dẫn trường hợp chị H.Y.M ở TP.HCM. Kẻ gian chiếm Facebook của em trai chị, nhắn cho chị nhờ xác nhận việc em cần một khoản lớn để trả nợ. Người em chuyển 65 triệu đồng vào tài khoản của chị, sau đó đối tượng tiếp tục nhắn chị chuyển khoản này sang tài khoản khác. Khi hai chị em nói chuyện trực tiếp thì tiền đã đi mất. Chi tiết này nằm trong bài tổng hợp các chiêu lừa đảo dồn dập dịp cuối năm.

Ba bước mà Công an Hà Nội mô tả

Bài CafeF ngày 8/11/2026, đăng lại từ VTV Online, tóm tắt cảnh báo của Công an TP Hà Nội thành ba bước:

  1. Tạo niềm tin: lập tài khoản Zalo, Facebook giả hoặc chiếm quyền tài khoản thật, dùng đúng ảnh đại diện, tên và cách xưng hô quen thuộc.
  2. Đưa ra yêu cầu gián tiếp: không vay tiền thẳng mà nhờ gọi điện hộ, nhận tiền hộ, xác nhận giúp một khoản chuyển khoản. Yêu cầu nghe vô hại nên người nhận ít phòng bị.
  3. Dẫn dắt chuyển tiền: gửi biên lai chuyển khoản giả, viện cớ lỗi hệ thống hoặc sai cú pháp, rồi đề nghị nộp thêm “tiền xác thực” vào tài khoản do chúng kiểm soát.

Khi ghép với hai vụ việc ở trên, có thể thấy điểm mấu chốt: kẻ gian đứng giữa hai cuộc trò chuyện riêng biệt và mỗi bên chỉ thấy một nửa câu chuyện.

Vì sao cuộc gọi xác minh vẫn bị vượt qua

Trong vụ ở Hà Nội, cuộc gọi xác minh xác nhận đúng người em đang cần tiền, và điều đó là thật: người em đang làm theo yêu cầu của “anh trai” giả. Vấn đề nằm ở chỗ hai anh em không hỏi nhau câu quan trọng nhất: tiền này cuối cùng đi đâu và ai là người đầu tiên đưa ra yêu cầu.

Bộ Công an từ ngày 8/9/2026 cũng nêu nhóm thủ đoạn dùng AI, Deepfake, DeepVoice để giả hình ảnh, giọng nói người thân. Khi giọng nói và gương mặt đều có thể bị giả, một cuộc gọi ngắn qua ứng dụng nhắn tin không còn là bằng chứng chắc chắn.

Quy tắc xác minh nên thống nhất trong gia đình

Hỏi ngược về nguồn gốc yêu cầu

Khi người thân nhờ chuyển tiền, hãy hỏi: “Ai bảo em làm việc này, nói qua kênh nào?”. Nếu câu trả lời là “anh nhắn Zalo cho em mà”, bạn đã phát hiện ra mắt xích giả.

Không chuyển tiếp sang tài khoản thứ ba

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ khuyến cáo: với giao dịch giữa người thân, nhất là khi bị yêu cầu chuyển tiếp sang tài khoản thứ ba, cần xác minh qua một kênh độc lập và trực tiếp với người liên quan. Có thể đặt quy tắc trong nhà: tiền đã chuyển cho nhau thì không chuyển tiếp cho ai khác khi chưa gặp mặt hoặc gọi số di động thông thường.

Dùng số trong danh bạ, không dùng số được gửi kèm

Công an Hà Nội nhấn mạnh việc gọi trực tiếp vào số đã lưu trong danh bạ hoặc gặp mặt. Số điện thoại mới, “số tạm vì máy hỏng” hay đường link gọi video được gửi kèm tin nhắn đều nằm trong tay kẻ gian.

Đặt câu hỏi riêng của gia đình

Một câu hỏi chỉ người nhà biết, như tên con vật nuôi cũ hay món ăn hồi nhỏ, giúp vượt qua cả deepfake. Hãy thống nhất trước, không ghi lại trên mạng xã hội.

Khi tài khoản của bạn bị chiếm

Nếu chính Zalo hay Facebook của bạn bị chiếm và đang bị dùng để nhắn người thân, cần làm song song: báo cho người thân qua kênh khác rằng tài khoản đã mất kiểm soát, đăng tin cảnh báo trên tài khoản khác hoặc nhờ bạn bè chia sẻ, dùng tính năng khôi phục của nền tảng, rồi bật xác thực hai lớp sau khi lấy lại. Với những ai đã chuyển tiền, liên hệ ngân hàng để đề nghị phong tỏa giao dịch và trình báo công an gần nhất.

Trước khi chuyển bất kỳ khoản gấp nào, bạn có thể xem lại các bước trong bài xác minh danh tính người gửi trước khi chuyển khoản gấp. Nếu nhận được tiền lạ rồi bị đòi lại với lý do khác thường, đọc thêm cảnh báo về chuyển tiền nhầm rồi đòi lại dưới dạng vay lãi.

Ngân hàng đang hỗ trợ đến đâu

Một số ngân hàng đã bổ sung lớp cảnh báo tài khoản nhận. Theo cùng bài báo của Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, TPBank công bố hồi tháng 6/2026 đã cảnh báo gần 52.000 giao dịch đến tài khoản nghi gian lận và tạm ngăn gần 300 tỷ đồng nhờ kết nối dữ liệu với A05; SHB từ 15/9/2026 mở rộng cảnh báo tài khoản nhận có dấu hiệu nghi ngờ cho giao dịch cùng hệ thống. Các cảnh báo này chỉ mang tính hỗ trợ. Trong kiểu lừa “người thân làm mắt xích”, tài khoản nhận đầu tiên lại là của người nhà bạn, nên hệ thống khó phát hiện. Lớp bảo vệ quyết định vẫn là thói quen hỏi lại nhau trong gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Đã gọi video thấy đúng mặt người thân, có cần xác minh thêm không?

Có. Kẻ gian có thể dùng deepfake, hoặc người thân của bạn là thật nhưng đang bị một tài khoản giả điều khiển. Hãy hỏi ai là người đầu tiên đưa ra yêu cầu và tiền cuối cùng sẽ đi đâu.

Người nhà nhờ chuyển tiếp tiền sang tài khoản khác thì xử lý sao?

Tạm dừng và gọi số di động trong danh bạ hoặc gặp trực tiếp để hỏi lại. Yêu cầu chuyển tiếp sang tài khoản thứ ba là dấu hiệu điển hình của kiểu lừa đảo dùng người thân làm trung gian.

Chuyển tiền cho người thân rồi mới biết bị lừa, có lấy lại được không?

Khả năng phụ thuộc vào tốc độ phản ứng. Cả hai bên cần gọi ngân hàng ngay để đề nghị phong tỏa giao dịch đi, lưu tin nhắn, biên lai và trình báo công an để có căn cứ truy vết.

Làm sao biết Zalo của mình đã bị chiếm?

Dấu hiệu gồm thông báo đăng nhập trên thiết bị lạ, tin nhắn đã gửi mà bạn không viết, bạn bè hỏi về khoản vay bạn không hề nhắc. Khi thấy những dấu hiệu này, đổi mật khẩu, đăng xuất các thiết bị khác và báo ngay cho người quen.

Bài liên quan