SafeNet Guardian

Kiểm soát quyền ngay trong từng ứng dụng: thông báo, ảnh, vị trí

Chuyên mục Góc nhìn số · darkfoxmarketonline.com · Nội dung hợp tác · Cập nhật · 6 phút đọc

Người dùng cầm điện thoại xem phần cài đặt quyền của một ứng dụng
Người dùng cầm điện thoại xem phần cài đặt quyền của một ứng dụng (Ảnh: Jonas Leupe / Unsplash)

Nhìn từ phía ứng dụng sẽ nhanh hơn rà cả máy: mở một ứng dụng bạn nghi ngờ, xem nó đang xin gì, rồi tắt từng thứ không phục vụ đúng chức năng chính. Ứng dụng ghi chú không cần Bluetooth, ứng dụng đọc báo không cần ảnh, và trò chơi đơn giản hiếm khi cần micro. Mỗi ứng dụng chỉ mất khoảng hai phút.

Thông báo, bộ nhớ tạm và thư viện ảnh

Thông báo là quyền dễ bị bỏ qua nhất. Trên iPhone, vào Cài đặt > Thông báo, chọn ứng dụng rồi tắt Âm thanh và Biểu tượng nếu chỉ cần xem khi mở. Trên Android, nhấn giữ biểu tượng ứng dụng, chọn Thông tin ứng dụng > Thông báo để tắt theo từng kênh, ví dụ giữ thông báo giao dịch nhưng tắt khuyến mãi. Tên mục có thể khác đôi chút theo hãng máy.

Bộ nhớ tạm (clipboard) hay chứa mật khẩu, mã OTP hoặc số tài khoản vừa sao chép. Một số ứng dụng đọc nó mỗi lần mở. iPhone từ iOS 16 hiện hộp hỏi cho phép dán khi một ứng dụng đọc nội dung sao chép từ ứng dụng khác, và bạn có thể chọn không cho. Trên Android bản mới có thông báo nhỏ khi ứng dụng truy cập nội dung vừa chép. Nếu thấy thông báo này xuất hiện ngay khi vừa mở một ứng dụng mua sắm hay tin tức, hãy coi đó là dấu hiệu cần xem lại. Thói quen tốt là chép mật khẩu xong thì dán ngay, rồi chép một chữ bất kỳ để xóa nội dung cũ.

Với thư viện ảnh, hãy chọn chế độ giới hạn. iPhone có tùy chọn Ảnh đã chọn, cho ứng dụng thấy đúng những tấm bạn chọn; bạn sửa danh sách trong Cài đặt > ứng dụng > Ảnh > Sửa ảnh đã chọn. Android bản mới cũng cho cấp quyền một số ảnh hoặc video thay vì toàn bộ. Ứng dụng chỉ cần gửi một ảnh đại diện thì không cần xem cả thư viện vài nghìn tấm.

Màn hình điện thoại hiển thị công tắc quyền của ứng dụng
Mỗi ứng dụng chỉ nên giữ những quyền phục vụ đúng chức năng chính. (Ảnh: Brett Jordan / Unsplash)

Chấm báo micro, camera và vị trí

Khi ứng dụng đang dùng micro hoặc camera, điện thoại hiện một chấm màu nhỏ ở góc trên màn hình. iPhone dùng chấm cam cho micro và chấm xanh lá cho camera. Android bản mới hiện biểu tượng xanh lá ở góc, vuốt thanh trạng thái xuống để xem ứng dụng nào đang dùng. Quy tắc đơn giản: nếu chấm sáng khi bạn đang xem một ứng dụng không liên quan đến ghi âm hay chụp ảnh, hãy đóng ứng dụng và vào phần quyền của nó để thu hồi.

Vị trí cũng nên theo quy tắc hẹp nhất. Mức Chỉ khi dùng ứng dụng là đủ cho bản đồ, gọi xe và giao đồ ăn. Mức Luôn luôn chỉ hợp lý với ứng dụng tìm thiết bị hay chia sẻ vị trí gia đình. Với ứng dụng chỉ cần biết khu vực, hãy chọn vị trí gần đúng thay vì chính xác. Nếu ứng dụng nhắc bạn đổi lại sang Luôn luôn mà không giải thích lý do cụ thể, hãy thử một tuần ở mức thấp hơn và xem chức năng nào thật sự hỏng.

Bluetooth và thiết bị ở gần

Quyền Bluetooth cho phép ứng dụng tìm và kết nối thiết bị quanh bạn, nhưng cũng có thể bị dùng để nhận biết bạn đang ở cửa hàng nào. Trên iPhone nó nằm trong Cài đặt > Quyền riêng tư & Bảo mật > Bluetooth. Trên Android bản mới, quyền này gọi là Thiết bị ở gần. Chỉ giữ cho tai nghe, đồng hồ, loa và các thiết bị bạn thật sự ghép nối. Một ứng dụng camera hay thiết bị nhà thông minh có quyền này là bình thường, vì nó cần dò thiết bị khi cài đặt. Sau khi đã cài xong, bạn có thể tắt lại.

Nhà có thiết bị kết nối thì nên rà cả ứng dụng điều khiển của chúng. Bài về bảo mật Smart TV tránh nguy cơ bị theo dõi nghe lén và bài bảo vệ camera giám sát an ninh gia đình khỏi bị hack giải thích phần cài đặt phía thiết bị, còn phần phía ứng dụng điều khiển thì làm theo các bước ở trên.

Sau khi cập nhật và trước khi gỡ ứng dụng

Bản cập nhật đôi khi thêm tính năng mới kèm yêu cầu quyền mới. Nếu ứng dụng vừa cập nhật bật hộp thoại xin quyền lạ, đừng bấm Cho phép theo phản xạ. Hãy đọc dòng giải thích, nhấn Không cho phép rồi thử dùng tính năng đó. Nếu tính năng cần thiết thật sự, hệ thống sẽ hỏi lại và bạn cấp lúc đó. Trên Android, ứng dụng lâu không mở có thể bị hệ thống tự thu hồi quyền; hãy kiểm tra mục này nếu một ứng dụng bỗng hỏi lại từ đầu.

Trước khi gỡ ứng dụng, hãy làm theo thứ tự dưới đây để không để lại dấu vết dữ liệu.

BướcViệc cần làmLý do
1Xuất hoặc sao lưu dữ liệu cần giữ (ảnh, ghi chú, lịch sử)Gỡ xong thường không lấy lại được
2Hủy gói đăng ký trong cửa hàng ứng dụngGỡ ứng dụng không tự hủy thanh toán định kỳ
3Đăng xuất và thu hồi quyền vị trí, ảnh, microTránh dữ liệu còn đồng bộ lần cuối
4Dùng mục xóa tài khoản trong ứng dụng hoặc trang hỗ trợDữ liệu lưu trên máy chủ không mất khi gỡ
5Gỡ ứng dụng, rồi xem lại danh sách thiết bị đã đăng nhậpPhát hiện phiên đăng nhập còn sót

Làm xong một lượt rà như vậy, bạn có thể nghỉ ngơi có giờ giấc: nhiều người chọn xem giải trí nhẹ như bu88 hoặc ghé bu88.com trong khoảng thời gian định sẵn, rồi quay lại làm việc khác. Chỉ nên dành cho người đủ tuổi, đặt giới hạn thời gian và không coi đó là cách kiếm tiền.

Câu hỏi thường gặp

Tắt quyền thì ứng dụng có hỏng không?

Thường không. Ứng dụng tốt vẫn chạy phần chính và chỉ hỏi lại khi bạn dùng đúng tính năng cần quyền đó, ví dụ nút quét mã mới xin camera. Nếu ứng dụng từ chối hoạt động dù chức năng không liên quan, hãy cân nhắc thay bằng ứng dụng khác.

Chấm cam hoặc xanh lá xuất hiện thì có bị nghe lén không?

Chưa chắc. Chấm chỉ báo một ứng dụng đang dùng micro hoặc camera, kể cả hợp lệ như gọi video hay ghi âm. Hãy kiểm tra ứng dụng đang mở. Nếu chấm sáng khi bạn không dùng tính năng nào liên quan, thu hồi quyền đó và cân nhắc gỡ ứng dụng.

Nên rà quyền ứng dụng bao lâu một lần?

Mỗi 2 đến 3 tháng, và ngay sau khi cài ứng dụng mới hoặc cập nhật lớn. Mỗi lần chỉ cần xem lại các ứng dụng dùng thường xuyên cùng những ứng dụng có quyền vị trí Luôn luôn, ảnh toàn bộ hoặc micro.