SafeNet Guardian
Trang chủ › An Toàn Gia Đình

Thiết lập điện thoại an toàn cho bố mẹ cao tuổi trước chiêu lừa

Ban biên tập SafeNet Guardian ·
Thiết lập điện thoại an toàn cho bố mẹ cao tuổi trước chiêu lừa

Cách hiệu quả nhất để bảo vệ bố mẹ lớn tuổi khỏi lừa đảo qua điện thoại là kết hợp hai việc: cài đặt sẵn trên máy những lớp chặn kỹ thuật, và thống nhất với bố mẹ một quy tắc đơn giản “gặp cuộc gọi lạ đòi tiền thì gọi con trước”. Chỉ phát tờ rơi cảnh báo là không đủ, vì kẻ gian liên tục đổi kịch bản. Bài viết này là danh sách việc con cháu có thể làm trong một buổi về thăm nhà, dựa trên các vụ việc và khuyến cáo được công bố năm 2026.

Câu chuyện ở Lào Cai và điều nó cho thấy

Báo Lào Cai ngày 26/8/2026 mở đầu loạt bài về người cao tuổi trước “ma trận” lừa đảo trên không gian mạng bằng trường hợp một phụ nữ ở phường Yên Bái. Bà nhận cuộc gọi từ người xưng là “công an mật”, được thông báo có lệnh bắt tạm giam, nhận “lệnh bắt” gửi qua điện thoại, bị yêu cầu giữ kín rồi được hướng dẫn bấm đường link và quét khuôn mặt ba lần. Bà mất hơn 500 triệu đồng, là khoản tích góp nhiều năm định để hai con khởi nghiệp. Hơn một năm sau, vụ việc vẫn đang điều tra và khả năng thu hồi rất thấp.

Chi tiết “giữ kín” là then chốt. Kẻ gian biết rằng chỉ cần bà kể với con cháu, kịch bản sẽ đổ vỡ. Thượng tá Vũ Trọng Hoà, Công an tỉnh Lào Cai, được báo dẫn lời nhấn mạnh rằng biết có bẫy chưa đủ, điều quyết định là khả năng nhận diện bẫy để chủ động né tránh.

Vì sao bố mẹ dễ bị nhắm tới

  • Ít quen thao tác công nghệ nên dễ làm theo người “hướng dẫn” qua điện thoại.
  • Hoang mang trước những từ như “lệnh bắt”, “đường dây tội phạm”.
  • Tin tưởng tài khoản mang đúng tên, đúng ảnh người thân trên Zalo, FaceTime.
  • Ngại làm phiền con cái, muốn tự xử lý cho xong.

Báo Lào Cai cũng ghi nhận kẻ gian giả danh nhân viên ngân hàng, bảo hiểm để hướng dẫn thủ tục hành chính qua mạng, và kịch bản thường được dựng nhiều bước nhằm thúc ép hành động trước khi kịp kiểm chứng.

Danh sách cài đặt trong một buổi về thăm nhà

1. Danh bạ khẩn cấp ở màn hình chính

Ghim số của hai, ba người con lên màn hình chính hoặc mục yêu thích, đặt tên dễ nhận như “Con Hùng”. Mục tiêu là bố mẹ có thể gọi cho con chỉ bằng một chạm khi đang hoảng.

2. Lọc cuộc gọi và tin nhắn lạ

Bật tính năng chặn hoặc tắt tiếng số không có trong danh bạ nếu bố mẹ ít nhận cuộc gọi công việc, bật lọc tin nhắn rác. Hướng dẫn chi tiết theo từng hệ điều hành có trong bài chặn cuộc gọi rác làm phiền.

3. Gỡ ứng dụng lạ, khóa cài đặt ngoài cửa hàng

Rà danh sách ứng dụng, gỡ những gì không rõ nguồn gốc, đặc biệt ứng dụng điều khiển từ xa. Trên Android, tắt quyền cài ứng dụng từ nguồn không xác định cho trình duyệt và Zalo.

4. Ngân hàng: hạn mức thấp, thông báo đầy đủ

Nếu bố mẹ dùng ứng dụng ngân hàng, cùng họ đặt hạn mức chuyển khoản theo ngày ở mức đủ chi tiêu, bật thông báo biến động số dư, và tách khoản tiết kiệm lớn ra tài khoản không liên kết ứng dụng nếu ngân hàng hỗ trợ.

5. Giải thích bước quét khuôn mặt

Theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN có hiệu lực từ 1/7/2024, giao dịch chuyển tiền cho người khác hoặc nạp vào ví điện tử trên 10 triệu đồng, hoặc tổng giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng, phải xác thực sinh trắc học. Hãy nói rõ với bố mẹ: quét khuôn mặt nghĩa là đang đồng ý cho tiền đi. Vụ ở Lào Cai cho thấy kẻ gian yêu cầu quét mặt nhiều lần chính là để vượt lớp bảo vệ này, nên bất kỳ ai qua điện thoại đề nghị “quét mặt để xác minh” đều là kẻ gian.

6. Bảo vệ Zalo và mạng xã hội

Đặt mật khẩu mới, bật xác thực hai lớp, ẩn số điện thoại và ngày sinh khỏi người lạ. Như vậy kẻ gian khó chiếm tài khoản của bố mẹ để nhắn tin vay tiền người quen.

Ba câu bố mẹ cần thuộc

Kỹ thuật chỉ chặn được một phần. Phần còn lại nằm ở phản xạ, nên hãy giúp bố mẹ nhớ ba câu và dán ở chỗ dễ thấy, ví dụ cạnh bàn thờ hay tủ lạnh:

  1. “Công an, tòa án không làm việc qua điện thoại và không bắt chuyển tiền.” Báo Lào Cai nhắc rằng cơ quan chức năng không yêu cầu chuyển tiền.
  2. “Ai bảo giữ bí mật với con cháu là kẻ lừa.” Mọi yêu cầu giữ kín với người thân đều bất thường.
  3. “Cúp máy, gọi con trước khi bấm bất cứ thứ gì.” Tự gọi lại đúng số của người thân hoặc cơ quan thay vì làm theo cuộc gọi.

Giữ liên lạc đều đặn thay vì một lần dặn dò

Báo Lào Cai khuyến cáo gia đình trò chuyện thường xuyên để người cao tuổi dám chia sẻ khi gặp cuộc gọi lạ, không để họ một mình đối phó. Một cuộc gọi hỏi thăm mỗi tuần, thỉnh thoảng hỏi “dạo này có ai gọi điện lạ không bố”, giúp phát hiện sớm những lần kẻ gian dò đường. Nhiều vụ lừa bắt đầu từ những cuộc gọi bình thường như hỏi thông tin bảo hiểm, cập nhật giấy tờ, nên càng sớm biết càng dễ chặn.

Bạn có thể kể cho bố mẹ nghe các chiêu đã được cảnh báo, như tin nhắn giả mạo thương hiệu SMS Brandname, để họ hình dung rằng tin nhắn mang tên ngân hàng cũng có thể là giả.

Nếu bố mẹ đã lỡ chuyển tiền

Đừng trách. Người bị lừa thường đã rất xấu hổ, và báo Lào Cai ghi nhận hệ lụy về sức khỏe, tinh thần kéo dài nhiều tháng. Việc cần làm ngay: gọi tổng đài ngân hàng để yêu cầu phong tỏa, đổi mật khẩu, gỡ ứng dụng lạ, giữ lại điện thoại nguyên trạng và cùng bố mẹ đến công an trình báo. Thái độ bình tĩnh của con cháu lúc đó sẽ quyết định bố mẹ có dám kể vào lần sau hay không.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cài ứng dụng ngân hàng cho bố mẹ lớn tuổi không?

Tùy nhu cầu. Nếu bố mẹ thường xuyên chuyển tiền thì nên cài nhưng đặt hạn mức thấp, bật thông báo và tách tiền tiết kiệm sang tài khoản riêng. Nếu hiếm khi dùng, có thể không cài để giảm rủi ro.

Bố mẹ dùng điện thoại phím bấm thì có an toàn hơn không?

Máy phím bấm khó bị cài ứng dụng độc hại, nhưng vẫn nhận được cuộc gọi lừa đảo. Quy tắc gọi cho con trước khi làm theo yêu cầu đòi tiền vẫn cần thiết.

Có cách nào biết bố mẹ chuyển tiền bất thường không?

Một số ngân hàng cho phép đăng ký nhận thông báo giao dịch qua thêm một số điện thoại hoặc email. Hỏi ngân hàng của bố mẹ về tùy chọn này và chỉ thực hiện khi bố mẹ đồng ý.

Kẻ gian gọi đọc đúng số căn cước của bố mẹ thì có nghĩa là cơ quan thật?

Không. Thông tin cá nhân có thể đã bị lộ từ nhiều nguồn. Việc người gọi biết nhiều thông tin không chứng minh họ là cán bộ; cách xác minh đúng là tự tới trụ sở cơ quan đó.

Bài liên quan