SafeNet Guardian
Trang chủ › An Toàn Gia Đình

Bảo vệ các thiết bị thông minh IoT trong nhà khỏi hacker

Ban biên tập SafeNet Guardian · · Cập nhật
Bảo vệ các thiết bị thông minh IoT trong nhà khỏi hacker

Để bảo vệ thiết bị thông minh trong nhà khỏi hacker, hãy chọn sản phẩm của hãng có cập nhật bảo mật, đổi mật khẩu mặc định ngay khi cài, bảo vệ tài khoản ứng dụng điều khiển bằng mật khẩu riêng và xác thực hai bước, đặt thiết bị IoT trong mạng Wi-Fi tách khỏi máy tính và điện thoại, tắt tính năng không dùng và gỡ bỏ thiết bị đã hết hỗ trợ.

IoT trong nhà gồm những gì

IoT, hay Internet vạn vật, là các thiết bị kết nối mạng ngoài máy tính và điện thoại. Trong một gia đình bình thường hiện nay có thể có:

  • Camera an ninh, chuông cửa có hình.
  • Loa thông minh, trợ lý giọng nói.
  • Smart TV, box truyền hình.
  • Ổ cắm, công tắc, bóng đèn thông minh.
  • Khóa cửa điện tử, cảm biến cửa.
  • Máy lọc không khí, robot hút bụi, điều hòa điều khiển qua ứng dụng.
  • Đồng hồ, vòng đeo thông minh, máy theo dõi em bé.

Mỗi thiết bị là một máy tính nhỏ với phần mềm riêng. Nhiều thiết bị được thiết kế với ưu tiên giá rẻ và tiện lợi, còn bảo mật đứng sau.

Vì sao IoT dễ bị tấn công

  • Mật khẩu mặc định giống nhau cho hàng loạt thiết bị, nhiều người không đổi.
  • Ít được cập nhật: hãng nhỏ ngừng hỗ trợ sau thời gian ngắn, người dùng cũng ít khi nhớ cập nhật.
  • Chạy liên tục, ít ai để ý hoạt động bất thường.
  • Kết nối với dịch vụ đám mây của hãng, phụ thuộc vào bảo mật bên đó.
  • Nằm chung mạng với máy tính, điện thoại chứa dữ liệu quan trọng.

Thiết bị IoT bị chiếm thường bị đưa vào mạng máy ma (botnet) để tấn công hệ thống khác, hoặc làm bàn đạp xâm nhập sâu hơn vào mạng gia đình. Ở quy mô tổ chức, bạn có thể tham khảo phân tích về nguy cơ an ninh khi doanh nghiệp vận hành nhiều thiết bị kết nối; ở gia đình, nguyên tắc phòng thủ khá tương đồng.

Trước khi mua

  • Chọn hãng có tên tuổi, có trang hỗ trợ và lịch sử phát hành bản cập nhật.
  • Kiểm tra ứng dụng điều khiển: có hỗ trợ xác thực hai bước không, đòi những quyền gì trên điện thoại.
  • Đọc chính sách quyền riêng tư: dữ liệu được lưu ở đâu, có chia sẻ cho bên thứ ba không.
  • Cân nhắc: thiết bị đó có thực sự cần kết nối Internet không? Một chiếc ấm đun nước thông minh có thể không đáng để thêm một điểm rủi ro.

Khi cài đặt

  1. Cập nhật firmware ngay lần đầu kết nối.
  2. Đổi mật khẩu mặc định của thiết bị nếu có.
  3. Tạo tài khoản ứng dụng bằng mật khẩu riêng, bật xác thực hai bước.
  4. Kết nối vào mạng IoT riêng hoặc mạng khách thay vì mạng chính.
  5. Tắt tính năng không dùng: micro, camera, truy cập từ xa, UPnP.
  6. Đặt tên thiết bị trung tính, tránh tên tiết lộ thông tin như “Camera phòng con gái”.

Tách mạng: biện pháp đáng giá nhất

Nếu chỉ làm được một việc, hãy tách thiết bị IoT khỏi mạng chính. Nhiều router gia đình hiện nay có mạng khách hoặc mạng dành riêng cho IoT. Khi tách, thiết bị IoT vẫn ra Internet bình thường nhưng không nhìn thấy máy tính, điện thoại trong mạng chính. Nếu một bóng đèn thông minh bị chiếm, kẻ tấn công cũng không dễ đi tiếp.

Hướng dẫn chi tiết có trong bài cấu hình bảo mật router Wi-Fi gia đình. Một số thiết bị cần nằm cùng mạng với điện thoại để cài đặt lần đầu; khi đó hãy cài xong rồi chuyển sang mạng IoT.

Vận hành hằng ngày

Việc cần làmTần suất gợi ý
Kiểm tra cập nhật firmware và ứng dụngHằng tháng, hoặc bật tự động
Xem danh sách thiết bị kết nối routerMỗi quý
Rà soát người được chia sẻ quyền điều khiểnMỗi quý, và khi có thay đổi người ở
Kiểm tra thiết bị đăng nhập tài khoản ứng dụngMỗi quý
Gỡ thiết bị không dùng khỏi mạng và tài khoảnKhi phát hiện

Thiết bị đặc biệt cần chú ý

Khóa cửa thông minh

Khóa cửa là thiết bị an ninh vật lý, nên rủi ro cao hơn. Chọn hãng uy tín, luôn có phương án mở dự phòng, kiểm tra nhật ký mở cửa, thu hồi mã của người không còn cần vào nhà.

Camera và máy theo dõi em bé

Ghi hình không gian riêng tư, cần được ưu tiên bảo vệ. Xem hướng dẫn trong bài bảo vệ camera giám sát gia đình.

Loa thông minh và TV

Có micro, thường kết nối với tài khoản mua sắm. Tắt micro khi không dùng, đặt mã xác nhận cho mua hàng bằng giọng nói. Riêng TV, xem bài bảo mật Smart TV.

Trợ lý giọng nói và tài khoản trung tâm

Nhiều gia đình điều khiển mọi thiết bị qua một ứng dụng nhà thông minh hoặc trợ lý giọng nói. Tiện, nhưng cũng tạo ra một điểm tập trung: ai chiếm được tài khoản trung tâm là điều khiển được đèn, khóa, camera cùng lúc. Hãy bảo vệ tài khoản này như tài khoản email chính, với mật khẩu riêng và xác thực hai bước. Hạn chế liên kết những dịch vụ không cần thiết, và tắt tính năng mở khóa cửa bằng giọng nói nếu không có mã xác nhận đi kèm, vì người đứng ngoài cửa sổ cũng có thể ra lệnh.

Khi thiết bị hết hỗ trợ hoặc thanh lý

Thiết bị không còn nhận cập nhật bảo mật là thiết bị có lỗ hổng không bao giờ được vá. Nếu nó không quan trọng, hãy ngắt khỏi mạng. Khi bán, cho hoặc vứt bỏ: xóa thiết bị khỏi tài khoản ứng dụng, khôi phục cài đặt gốc để xóa thông tin Wi-Fi và dữ liệu đã lưu.

Câu hỏi thường gặp

Thiết bị IoT giá rẻ có nên dùng không?

Có thể dùng cho mục đích ít nhạy cảm như đèn trang trí, nhưng nên đặt ở mạng riêng và tránh dùng cho camera trong nhà, khóa cửa. Với thiết bị nhạy cảm, ưu tiên hãng có cam kết cập nhật bảo mật.

Làm sao biết thiết bị IoT của tôi có đang bị lợi dụng không?

Dấu hiệu có thể là mạng chậm bất thường, thiết bị nóng hoặc hoạt động khi không có lệnh, router ghi nhận lưu lượng lớn từ thiết bị. Nếu nghi ngờ, ngắt thiết bị khỏi mạng, khôi phục cài đặt gốc và cập nhật firmware.

Có cần phần mềm diệt virus cho thiết bị IoT không?

Thiết bị IoT thường không cài được phần mềm bảo mật. Một số router có tính năng bảo vệ thiết bị trong mạng. Biện pháp hiệu quả nhất vẫn là cập nhật, đổi mật khẩu và tách mạng.

Bài liên quan